Ĉapitro 5: Letero

Prepositions

Prepositions are the little words used to join parts of a sentence, and to show the relationship between those parts. For example, consider these two parts:

La kato sidas. The cat sits.
La tablo. The table.

We can use a preposition to join them, and to show where the cat is sitting in relation to the table:

La kato sidas sur (“on”) la tablo.
La kato sidas sub (“under”) la tablo.
La kato sidas apud (“near, next to”) la tablo.
La kato sidas antaŭ (“before, in front of”) la tablo.

The prepositions sur, sub, apud and antaŭ denote where the cat is sitting in relation to the table: they are called prepositions of place.

Prepositions can also show relationships other than place, such as al (“to”), de (“of, from”), kun (“with”), etc. One of the most useful is je, whose meaning is indefinite. It is used where the relationship is obscure or cannot be clearly expressed by other prepositions:

Ŝi vetas je ĉevaloj.
She bets on horses.
Li kredas je Dio.
He believes in God.

It is often used with times:

Mi ne laboris je tiu tago.
I did not work on that day.
Li venos je la tria horo.
He will come at three o’clock. (literally, “at the third hour”)

The indirect object

We’ve talked about -n marking the direct object. But with some verbs, like give and send, for example, we not only give or send something; we also give or send it to someone. This someone is called the indirect object:

Subj. Verb Dir. obj.   Ind. obj.
La patro donas pupon al ŝi.
The father gives a doll to her.
Subj. Verb Dir. obj.   Ind. obj.
La amiko sendas leteron al li.
The friend sends a letter to him.

The indirect object may be placed before the direct object. In such cases “to” is usually omitted in English, but al is always included in Esperanto:

Subj. Verb   Ind. obj. Dir. obj.
La patro donas al ŝi pupon.
The father gives (to) her a doll.
Subj. Verb   Ind. obj. Dir. obj.
La amiko sendas al li leteron.
The friend sends (to) him a letter.

The past tense

When an action or state has already occurred, the verb ends in -is.

Mi skribis al vi hieraŭ.
I wrote to you yesterday.
Li parolis al ŝi hieraŭ.
He spoke to her yesterday.
La urbo estis plena.
The town was full.

As we saw with the present tense, English often uses compound past tenses formed with “has”, “have”, “was”, and “were” (e.g. “I have seen”, “I was reading” etc.) While Esperanto has similar compound tenses, (we’ll see them in a later chapter) the simple ending -is is more commonly used:

Ĉu vi vidis tiun libron?
Have you seen that book?
Mi legis la libron.
I have read the book. (or) I was reading the book.
Sinjoro Lang sidis kaj legis.
Mr. Lang was sitting and reading (or) Mr. Lang sat and read.

The word jam (“already”) may be used to indicate the “has/have” form:

Mi jam skribis al vi.
I have (already) written to you.
Li jam legis la libron.
He has (already) read the book.

Ekzerco 5.1

Translate into English.

  1. La patrino donis du belajn ludilojn al Maria.
  2. Amiko sendis al mi leteron.
  3. La arbo estis antaŭ la domo.
  4. La kato sidis sub la tablo.
  5. Ĉu vi vidis ĝin?
  6. Ne, mi ne vidis ĝin.
  7. Ĉu vi legis tiun libron?
  8. Jes, mi jam legis ĝin.
  9. Kiu sendis al ŝi la leteron?
  10. La domo estis plena hieraŭ.

Ekzerco 5.2

Translate into Esperanto.

  1. In the house were six large rooms.
  2. I saw Andreo in the garden.
  3. Did you see him?
  4. I have-seen Maria in the children’s room.
  5. I have already seen her.
  6. She was-playing.
  7. I did not see Mr. Lang yesterday.
  8. He was not in the house.
  9. Have you seen Mrs. Lang?
  10. Yes, I saw her yesterday.
  11. Where was she?
  12. She was-sitting in the park.
  13. Did you see that car?
  14. It was-traveling very fast.
  15. I sent a letter to Mrs. Brown.
  16. I sent her a letter yesterday.
  17. She read it at three o’clock.
  18. The small cats were-sitting on the new tables.
  19. The dog was-sitting near the window.

Ekzerco 5.3

Match the answers to the questions.

Questions

1. Ĉu vi vidis Andreon en la infanejo?
2. Ĉu vi jam legis tiun libron?
3. Ĉu sinjoro Brown laboris en la ĝardeno?
4. Ĉu la patro donis ludilon al Maria?
5. Ĉu sinjoro Lang sidis en la salono?
6. Kie sidis sinjoro Lang?
7. Kiun libron vi legis?
8. Kian libron vi legis?
9. Ĉu vi legas rapide?
10. Kion sendis la amiko?

Answers

a. Ne, mi legas malrapide.
b. Mi legis tiun libron.
c. Jes, li donis al ŝi ludilon.
d. Ne, li sidis en la salono.
e. Mi legis bonan libron.
f. Li sendis leteron al mi.
g. Jes, li sidis en la salono.
h. Li sidis en la salono.
i. Ne, sed mi legas ĝin nun.
j. Ne, mi vidis lin en la ĝardeno.

Possessive adjectives

The personal pronouns (“me”, “you”, “he”, etc.) can be made into adjectives by the addition of -a, becoming “my”, “your”, “his”, etc.:

mia my, mine
via your, yours
nia our, ours
ŝia her, hers
lia his
ilia their, theirs
ĝia its
Mia patrino parolis al via patrino.
My mother spoke to your mother.
Lia libro estas dika, kaj ŝia (libro) estas maldika.
His book is thick and hers (her book) is thin.
Nia hundo estas bela, kaj ilia (hundo) estas malbela.
Our dog is beautiful and theirs (their dog) is ugly.

In order to differentiate “my” from “mine”; “your” from “yours”, etc., the article la may he used with the latter:

Jen via libro. Here is your book.
Jen la via. Here is yours.

The future tense

When an action or state will occur in the future, the verb ends in -os.

Mi skribos al vi morgaŭ.
I will write to you tomorrow.
Li parolos al ŝi baldaŭ.
He will speak to her soon.
La urbo estos plena.
The town will be full.

The direct object with correlatives

Kiun, kion, kian

Just as with nouns, -n is added when a correlative word is the direct object.

Kiun li vidis?
Who did he see?
Subj. Verb Obj.
Li vidis kiun?
He saw who?
Kiujn librojn ŝi legas?
Which books does she read?
Subj. Verb Obj.
Ŝi legas kiujn librojn?
She reads which books?
Kion ni trovis?
What did we find?
Subj. Verb Obj.
Ni trovis kion?
We found what?
Kiajn leterojn ŝi sendis?
What kind of letter did she send?
Subj. Verb Obj.
Ŝi sendis kiajn leterojn?
She sent what kind of letters?

More correlatives

Kial / tial

Kial = (“why, for what reason”) and tial = (“therefore, so, for that reason”).

Kial li skribis leteron?
Why did he write a letter?
Tial mi skribis al li.
Therefore (for that reason) I wrote to him.
Mi pensas, tial mi ekzistas.
I think, therefore I exist.

Note: don’t confuse tial (“for that reason”, “therefore”) with ĉar (“because”).

Mi manĝos, ĉar mi estas malsata.
I will eat because I am hungry.
Mi manĝis, tial mi ne estas malsata.
I ate, therefore I am not hungry.

An affix, re-

re- indicates repetition of an act, or the return of a person or thing to its former place or condition (like English “re-”):

relegas re-reads
redonas returns (gives back)
reiras returns (goes back)
revenas returns (comes back)

Note that the English return can be translated in multiple ways, depending on the sense required.

Ĉi

Ĉi is a tiny word used to indicate nearness. You will most often see it with the ti- correlatives:

tie there   ĉi tie here
tiu that   ĉi tiu this

Note: ĉi may he placed either hefore or after the ti- word: ĉi tie or tie ĉi.

Scias, konas

Both these verbs mean “to know”, but scias means to know a fact, while konas means to he acquainted with something (usually a person or place):

Mi konas lin, sed mi ne scias, kie li loĝas.
I know him, but I don’t know where he lives.

Text: Letero

Letero

S-ro1 kaj s-ino Lang jam lernis la fundamentojn de Esperanto, kaj s-ro Lang serĉis amikojn en eksterlando. Kial li serĉis? Ĉar tiel li uzos la lingvon. Li ĵus ricevis leteron el Norvegujo. Sur la bildo vi vidas paĝon de la letero. Tie la norvega amiko skribas pri la familio. Sur la alia flanko de la papero li skribas pri la urbo Voss:

Nia urbeto Voss staras sur la belega fervojo de Bergen al Oslo.

Apud la urbo kuŝas la lago Vangsvatn, en la mezo de altaj montoj. Ĝi estas bela centro por turistoj kaj sportuloj. Precipe la junuloj kaj junulinoj vizitas nin. En Norvegujo ekzistas multaj junul-gastejoj. Sed ankaŭ la maljunuloj trovas interesojn ĉi tie. Ili kaptas fiŝojn en la lago, kaj rigardas la multajn historiajn domojn.

Feliĉe, la urbo ne forgesis pri eduko. Ni havas kelkajn bonajn lernejojn, kaj ankaŭ universitaton.

Nu, mi sendas koran saluton kaj bondeziron al vi kaj via familio.

Sincere via, Edvard

S-ro Lang estas tre kontenta pri la letero kaj la bela poŝtkarto. Li ofte relegas la leteron. Baldaŭ li skribos respondon. Li dankos la norvegan amikon pro lia letero, kaj reciproke sendos al li informon pri la urbo Newtown. Kaj pri la familio Lang!

Ekzerco 5.4

Translate into English.

  1. Mi jam lernis la fundamentojn de Esperanto.
  2. Nun mi korespondas kun amiko en eksterlando.
  3. Mi ĵus ricevis leteron kaj mi baldaŭ skribos respondon.
  4. Tiel mi uzos Esperanton.
  5. Norvega amiko, Edvard, skribis leteron al sinjoro Lang.
  6. Li skribis pri la urbeto Voss, en kiu li loĝas.
  7. Tiu ĉi urbeto staras sur la fervojo de Bergen al Oslo.
  8. S-ro Lang estas la edzo de s-ino Klara Lang.
  9. Ges-roj Lang estas geedzoj (ge-edzoj).
  10. Mi ricevis multajn leterojn kaj poŝtkartojn el eksterlando.
  11. Mi havas amikojn en multaj landoj.
  12. Mia amiko estas junulo, sed li ne estas sportulo.
  13. Ĉu ekzistas multaj junulgastejoj en Norvegujo?
  14. Mi ne scias.
  15. Kion faras la maljunuloj?
  16. Ili kaptas fiŝojn en la lago.
  17. Ili ankaŭ rigardas la multajn historiajn domojn.
  18. Ĉi tie en mia urbo mi ne kaptas fiŝojn.
  19. Ĉu vi scias kial?
  20. Ĉar tiu ĉi urbo ne staras apud lago.

Ekzerco 5.5

Translate into Esperanto.

  1. Do you correspond with a friend (female) abroad?
  2. Have you received a letter?
  3. What did she write?
  4. Where does she live?
  5. Does she live in Norway?
  6. Where did the friend of Mr. Lang see the announcement?
  7. What did he write?
  8. Did he write in Esperanto?
  9. Will Mr. Lang reply soon?
  10. What will he write about?
  11. What will he send?
  12. What are your chief interests?
  13. Are you a sportsman?
  14. What are you?
  15. Do you often re-read letters?
  16. Does Mr. Lang often re-read the letter?
  17. Do you know Mr. Lang?
  18. Do you know where he lives?
  19. Do you know whether he has received a letter?

Ekzerco 5.6

Ĉu vera aŭ malvera? (True or false?)

  1. S-ro Lang ricevis nur unu leteron el Norvegujo.
  2. Li jam skribis respondon.
  3. Edvard loĝas en granda urbo.
  4. Li havas tridek unu jarojn.
  5. Li loĝas en nova domo.
  6. La lago Vangsvatn kuŝas en la mezo de altaj montoj.
  7. La urbo Voss havas kelkajn universitatojn.
  8. Precipe la gejunuloj vizitas la urbeton Voss.
  9. S-ro Lang ofte relegas la leteron.
  10. S-ro Lang loĝas en Newtown.

Dialogo: Amiko el Norvegujo

Mr. Lang has invited his pen pal Edvard Olsen to spend a holiday in Newtown, and he meets Edvard at the station.

. . .

Demandoj

  1. Kie s-ro Lang renkontas la norvegan amikon?
  2. Kie staras la aŭto de s-ro Lang?
  3. Kiu estas bonvena?
  4. Ĉu Edvard komforte veturis?
  5. Kion faros s-ino Lang dum Edvard iros al la dormoĉambro?
  6. Kiam la vespermanĝo estos preta?
  7. Kion s-ro Lang esperas?
  8. Ĉu tri tirkestoj estas je la dispono de Edvard?
  9. Kion faros Edvard kiam li estos preta?
  10. Kion la du amikoj faros se la vespermanĝo ne estos preta?

Vortolisto

amik/o friend
anonc/i to announce; ~o an announcement
apartament/o apartment
apud beside, near to
atend/i to wait for, expect
bon’deziro good wish(es)
bonvena, bonvenon! welcome
eduk/i to educate, bring up; ~o education
edz/o husband; ~ino wife
ekster outside; ~lando abroad
ekzist/i to exist
el out of
esper/i to hope
feliĉ/a happy, fortunate
fin/i to finish [tr.]; ~e finally, at last
fiŝ/o fish
forges/i to forget
fotografi/o photography
fundament/o foundation (of a subject)
gast/o guest ~ejo guest house, hostel
help/i to help
histori/o history
inform/i to inform; ~o information
jar/o year
je (see Prepositions)
ĵus just a moment before; mi ~ skribis I have just written
kapt/i to catch
kar/a dear
kat/o cat
ke that (conjunction)
kon/i to know (be acquainted with)
korespond/i to correspond (write)
kor/o heart; ~a cordial
kovert/o envelope
kun with
kuŝ/i to lie (down) [intr.]
lag/o lake
land/o land, country
leter/o letter; ~portisto postman (see poŝtisto)
liber/a free
lingv/o language
muzik/o music
nom/o name
norveg/o a Norwegian; ~ujo Norway
oft/e often; ~a frequent
paĝ/o page
paper/o (piece of) paper
pet/i to ask for, request
plezur/o pleasure
port/i to carry
post after; ~e afterwards
poŝt/o mail (note the ŝ); ~isto postal worker; ~karto postcard; ~marko postage stamp
precip/e mainly, principally
pret/a ready
pro for, because of
reciprok/a reciprocal, in exchange
renkont/i to meet
revu/o magazine
ricev/i to receive
rigard/i to look at, watch
salut/i to greet; ~o a greeting; ~on! hello!
sat/a satisfied (of hunger); mal~a hungry
sci/i to know (a fact)
send/i to send
serĉ/i to look for, seek
sincer/a sincere
temp/o time
tir/i to pull; ~kesto drawer
turist/o tourist
turism/o tourism
universitato/o university, college
uz/i to use
ven/i to come
ver/a true, real; ~e truly, really
vesper/o evening; ~manĝo evening meal
vizit/i to visit

Esprimoj

je via dispono at your disposal
mi tre ĝojas I’m very glad
envenu, mi petas! come in, please!
ĝis poste till later
  1. The standard abbreviations are: S-ro (“Mr.”), S-ino (“Mrs./Ms.”), Ges-roj (“Mr. and Mrs.”), F-ino (“Miss”). 

  2. Note how the future tense is used. In English, some actions that occur in the future are described with the present tense, e.g. “while I finish dinner”. For these cases we use the future tense in Esperanto.  2