Ĉapitro 3: La ĉambro

Adjectives

Adjectives describe nouns. They take the grammatical ending -a.

bona hundo
a good dog
bela domo
a beautiful house
juna viro
a young man
nova tablo
a new table

Adjectives usually precede their nouns, but the order can be reversed with no change in meaning: bona hundo and hundo bona mean the same thing.

Adjective “agreement”

Adjectives “agree” with the nouns they describe: if a noun is plural (if it ends in -j) then its adjective must also take the plural ending.

bonaj hundoj
good dogs
belaj domoj
beautiful houses
junaj viroj
young men
novaj tabloj
new tables

When we want to say something descriptive about the noun, the adjective is separated from the noun by the verb estas (“am / is / are”).

La hundo estas bona.
The dog is good.
La viroj estas junaj.
The men are young.

Personal pronouns

Personal prounouns are words used in place of persons.

vi you
mi I
ni we
ili they
ŝi she
li he
ĝi it

Verbs in Esperanto don’t vary by person. In English, the verb to be becomes am, are, or is depending on the pronoun it appears with. Esperanto verbs never vary in this way.

mi estas I am
vi estas you are
ni estas we are
ili estas they are
ŝi estas she is
li estas he is
ĝi estas it is

Yes/no questions

Ĉu?

Placing Ĉu at the start of a statement turns it into a yes/no question.

Mi staras. I am standing.
Ĉu mi staras? Am I standing?
Vi sidas. You are sitting.
Ĉu vi sidas? Are you sitting?
La viro legas. The man is reading.
Ĉu la viro legas? Is the man reading?
Mi estas bela. I am beautiful.
Ĉu mi estas bela? Am I beautiful?

Note that in English, we sometimes change the word order of a statement to make it into a question (“I am __.” → “Am I __?”) In Esperanto, no change in word order is necessary; we simply add ĉu at the beginning.

A statement can also be turned into a question “after the fact” with ĉu ne?

La infanoj dormas, ĉu ne?
The children are sleeping, aren’t they?

Other senses of ĉu

Sometimes we want to report that a question is being considered. We use ĉu in these cases too, where it translates to “whether” or “if”:

Li scivolas, ĉu la domo estas nova.
He is wondering whether the house is new.
Ŝi demandas, ĉu la akvo estas varma.
She’s asking if the water is warm.

Jes and ne

Jes (pronounced just like English yes) means … “yes.” Ne (pronounced like the ne in English net) means “no” or “not”.

Ĉu vi fumas? Do you smoke?
Ne. Mi ne fumas. No. I do not smoke.
Ĉu sinjoro Lang legas? Is Mr. Lang reading?
Jes, li legas. Yes, he’s reading.

Note that with most English verbs, a second verb (“do” or “does”) is added to make a negative, but we don’t need an extra verb in Esperanto to make a negative; just ne:

Li fumas. He smokes.
Li ne fumas. He does not smoke.

Ekzerco 3.1

Translate these questions into English.

  1. Ĉu Maria estas la filino de gesinjoroj Lang?
  2. Ĉu Andreo estas la filino de gesinjoroj Lang?
  3. Ĉu sinjorino Lang estas la patro?
  4. Ĉu Maria estas knabino?
  5. Ĉu Andreo estas hundo?
  6. Ĉu la familio manĝas en la kuirejo?
  7. Ĉu gesinjoroj Lang dormas en la dormoĉambro?
  8. Ĉu la hundo dormas en la dormoĉambro?
  9. Ĉu sinjoro Lang legas en la banĉambro?
  10. Ĉu la infanoj ludas en la infanejo?

Ekzerco 3.2

Translate into Esperanto.

  1. Is Mr. Lang the father?
  2. Who is the mother?
  3. Is Maria a girl?
  4. Is he the son of Mr. and Mrs. Lang?
  5. Does the family eat in the dining-room?
  6. Mr. Lang is not the mother.
  7. Andreo does not sleep in the kennel.
  8. The boy-and-girl (one word!) do not sleep in the bedroom, they sleep in the children’s room.
  9. Is the dog in the garage?
  10. No it is not in the garage, it is in the kennel.
  11. The brother-and-sister learn in school.
  12. They play in the children’s room and outside the house.

Ekzerco 3.3

Answer, in Esperanto, the questions from exercise 3.1. Begin each answer with jes or ne. Where you can, write your responses in full sentences, For example, to answer the question Ĉu sinjoro Lang estas la filo de Andreo?, say more than just “Ne”. Better would be “Ne, li ne estas la filo de Andreo, li estas la patro de Andreo.

The “correlative” words

English has a set of words and expressions that are interrelated:

  thing person/one manner place time
what what who how where when
that that that one that way there then
some something someone somehow somewhere sometime
none nothing no one no way nowhere never
all everything everyone every way everywhere always

Note that these words follow a pattern: most of the questions in the what row begin with wh-. Most of the words in the manner column end with -way. And so on. The pattern isn’t consistent, however; for example the word for what-manner (how) has neither wh- nor -way in it.

Esperanto has a similar set of words called the correlatives, but the pattern they follow is completely regular: words in the what row always start with ki-, words in the person/one column always end with -u, and so on.

You’ve already met two of these “correlative words” (kiu and tiu), and now you’ll meet four more. The rest will follow in later chapters.

kio / tio

kio = “what (thing)” and tio = “that (thing).”

These words are similar to the pair kiu/tiu, but whereas Kiu estas tiu? asks “Who is that person?” or “Which (one) is that?”, Kio estas tio? asks “What (thing) is that (thing)?”

Kio estas tio?
What is that?
Tio estas tablo.
That is a table.
Kio estas tio?
What is that?
Tio estas knabo.
That’s a boy.

Note that we can ask about people with both kiu and kio, but each means something different:

Kiu estas li?
Who is he?
Tiu estas Andreo.
That (one) is Andreo.
Kio estas li?
What is he?
Li estas knabo.
He is a boy.

Kiu and tiu can also be used with a noun for “which _____?” and “that _____.”

Kiu hundo estas tiu?
Which dog is that?
Tiu hundo estas Snoopy.
That dog is Snoopy.

kia / tia

Kia = “what kind of” and tia = “that kind of; such.”

These words don’t have easy English equivalents. Kia asks about the quality or nature of something (“what kind?” or “What is it like?”). Tia indicates a quality, and is often translated as “such” or “that kind”.

Kia besto estas hundo?
What kind of animal is a dog?
Hundo estas bela besto.
A dog is a fine animal.
Sed tia hundo estas danĝera.
But that kind of dog is dangerous.

Kia is often used in exclamations, meaning “What a _____!”

Kia bela bildo!
What a beautiful picture!
Kia viro!
What a man!

A memory trick

Note that kio and tio refer to nouns (words ending in -o), and kia / tia refer to adjectives (words ending in -a). So when you hear a question like Kio estas ĝi?, the answer is something ending in -o: Ĝi estas libro. Likewise, Kia estas ĝi? is looking for a word ending in -a: Ĝi estas nova.

This is not a general rule with the correlatives, (for example, it doesn’t work with kiu!) but it’s a simple trick you can use to help remember kio/tio and kia/tia.

The prefix mal-

mal- turns a root into its opposite.

bela beautiful
malbela ugly
   
juna young
maljuna old (not young)
   
nova new
malnova old (not new)

Note that the English word old can be the opposite of both young and new. An old friend could be a new friend who is elderly, or it could be a longtime friend who is relatively young. By contrast, a malnova amiko may not be a maljuna amiko (or vice versa!)

Some more examples of mal- words:

antaŭ before, in front of
malantaŭ behind
   
granda big, large
malgranda small, little
   
larĝa wide
mallarĝa narrow
   
pura clean
malpura dirty

Possessive phrases

You may have noticed that phrases with de can be translated two ways:

la domo de la familio Lang
the house of the Lang family (or) the Lang family’s house

The English possessive form ’s does not exist in Esperanto, so we translate “Maria’s brother” as la frato de Maria (“the brother of Maria”).

Maria’s brother
la frato de Maria
the father’s chair
la seĝo de la patro
Maria’s toys
la ludiloj de Maria

La ĉambro

Text: La ĉambro

Jen ĉambro en la domo de la familio Lang. Ĝi estas moderna kaj komforta, kaj ekster la domo estas bela ĝardeno. La mebloj estas novaj, kaj sur la muro pendas bela bildo.

En la ĉambro sidas sinjoro Lang kaj la filino Maria. Ili ne laboras. Sinjoro Lang sidas en komforta seĝo antaŭ la fajro, kaj legas. Maria sidas ĉe la tablo. Sur la tablo, antaŭ ŝi, estas du ludiloj. La aŭto estas nova kaj pura, sed la pupo estas malnova kaj malpura.

La patro diras al ŝi: “Ĉu vi estas kontenta pri la nova aŭto, Maria?”

Kaj ŝi respondas al li: “Jes, Paĉjo, mi estas tre kontenta!”

Malantaŭ kaj super Maria estas du ŝrankoj. Unu ŝranko, kiu estas granda kaj larĝa, staras sur la planko. Ĝi estas la libroŝranko de la patro. La alia ŝranko, kiu pendas sur la muro, estas malgranda kaj mallarĝa. Ĝi estas por la ludiloj de Maria.

Ekzerco 3.4

Translate into English.

  1. Jen la domo. Jen la ĉambro.
  2. La ĉambro estas moderna kaj komforta.
  3. Ĉu la ĉambro estas moderna kaj komforta?
  4. Ĉu la mebloj estas novaj?
  5. Sinjoro Lang kaj Maria sidas en la ĉambro.
  6. Ĉu ili laboras?
  7. Kiu sidas en komforta seĝo? Kiu legas?
  8. Kiu sidas ĉe la tablo?
  9. Ĉu du ludiloj staras antaŭ ŝi?
  10. Ĉu la ludiloj estas novaj aŭ malnovaj?
  11. Ĉu ili estas puraj aŭ malpuraj?
  12. Ĉu Maria estas kontenta?
  13. Ĉu vi estas kontenta?
  14. Ĉu la ŝrankoj staras antaŭ Maria aŭ malantaŭ ŝi?
  15. Ĉu ili estas grandaj aŭ malgrandaj?
  16. Kiu ŝranko estas granda?
  17. Kiu ŝranko estas malgranda?
  18. Ĉu la ŝranko estas larĝa aŭ mallarĝa?
  19. Ĉu la ĝardeno estas bela aŭ malbela?

Ekzerco 3.5

Translate into Esperanto.

  1. Which is the house?
  2. Which is the room?
  3. Is the room modern?
  4. Is it comfortable?
  5. Is the furniture new or old?
  6. Is the chair comfortable?
  7. Who is sitting in the chair?
  8. Who is working?
  9. Who is reading?
  10. Who is sitting at the table?
  11. Is she pleased?
  12. Are you pleased?
  13. One toy is new, and one is old.
  14. One toy is clean, and one is dirty.
  15. Which toy is clean?
  16. Is the garden beautiful?
  17. Is it big or little?
  18. Is it wide or narrow?
  19. Behind Maria are two cupboards.
  20. One cupboard is big, and the other is small.
  21. One cupboard is wide, and the other is narrow.

Ekzerco 3.6

Answer in Esperanto.

  1. Antaŭ kio sidas sinjoro Lang?
  2. Kie sidas Maria?
  3. Kio estas antaŭ ŝi sur la tablo?
  4. Kio estas en la kameno?
  5. Ĉu sinjoro Lang sidas sur la tablo?
  6. Ĉu la granda ŝranko estas por libroj?
  7. Ĉu ĝi estas larĝa?
  8. Ĉu ĝi pendas sur la muro?
  9. Kia ŝranko estas por libroj?
  10. Kia ŝranko pendas sur la muro?
  11. Por kio ĝi estas?
  12. Ĉu la ĝardeno estas antaŭ la kameno?
  13. Ĉu la ludiloj estas sur la planko?
  14. Ĉu ili estas novaj?
  15. Kia estas la brakseĝo?
  16. Ĉu la libroŝranko estas granda?
  17. Kio pendas super Maria?

Dialogo: Kafo kun amikino

A neighbor, Mrs. Brown, stops by to chat and have coffee.

Demandoj

Remember to answer using complete sentences.

  1. Ĉu la seĝo de s-ino Brown estas komforta?
  2. Ĉu la kafo estas bona?
  3. Ĉu la infanoj estas en la ĝardeno?
  4. Kiu estas kontenta pri tio?
  5. Kia estas la tago?
  6. Kiuj laboras en la ĝardeno?
  7. Ĉu ili estas kontentaj pri ĝi?
  8. Ĉu sinjorino Brown estas kontenta?
  9. Ĉu sinjoro Brown laboras en la ĝardeno?
  10. Kion li faras?

Vortolisto

Note that most words are now listed as roots along with their default grammatical endings, separated by a slash. This is the format you will find in many Esperanto dictionaries.

For example, in bon/a (“good”), bon is the root, and -a is the default grammatical ending. Derived forms are listed with a tilde (~) in place of the root; for example ~e (for bone = “well”). Verbs are listed with the ending -i (the infinitive), which we’ll learn about later.

When learning a new root, try to learn the root along with its default ending, since that will determine how words are derived from it.

al to
ali/a other
antaŭ before, in front of
bel/a beautiful, fine
bild/o picture
bon/a good; ~e: well
brak/o arm; ~seĝo: armchair
ĉe at
ĉu whether; introduces a question
dank/i to thank; ~on!: thank you!
demand/i to ask
dir/i to say; ~as: says; is saying
fajr/o fire
fenestr/o window
grand/a big, large
ĝarden/o garden
ir/i to go
jes yes
komfort/o comfort; ~a: comfortable
kontent/a pleased, satisfied, content
labor/i to work
larĝ/a wide (not “large”!)
lern/i to learn; ~ejo: school, classroom
libr/o book
lud/i to play; ~ilo: toy
modern/a modern
mur/o wall
ne no, not
pend/i to hang [intransitive]
plank/o floor
pri about, concerning
pur/a clean
respond/i to answer, reply
s-ino (a common abbreviation for sinjorino)
s-ro (a common abbreviation for sinjoro)
sci/i to know (a fact); ~voli: want to know, wonder
sed but
seĝ/o chair; brak~o: armchair
soif/i to be thirsty
super above, over
sur on
ŝrank/o cupboard
tre very; very much
vol/i to want