Ĉapitro 2: Familio kaj domo

Nouns

Nouns in Esperanto take the grammatical ending -o.

patro a father
tablo a table
besto an animal
meblo a piece of furniture
filo a son
viro a man
domo a house
pomo an apple
knabo a boy
hundo a dog
pupo a doll

Plural nouns

To make a noun plural, add -j. Remember, oj rhymes with boy.

patroj fathers
tabloj tables
bestoj animals
mebloj pieces of furniture
filoj sons

Articles

In Esperanto there is no indirect article (like English a or an). So patro means “a father” or just “father”; tablo means “a table” or just “table”; and so on with all other nouns.

The direct article la (“the”) is used with both singular and plural nouns. It doesn’t take a plural ending.

la domo the house
la domoj the houses

The conjunction kaj

Kaj is the equivalent of English and. It rhymes with sky.

patro kaj filo father and son
viro kaj hundo a man and a dog

Verbs

Verbs describe a state or action. In the present tense, verbs end in -as.

Tablo estas meblo.
A table is a piece of furniture.
Hundoj estas bestoj.
Dogs are animals.
La patro staras.
The father stands (or) The father is standing.
La filoj sidas.
The sons sit (or) The sons are sitting.
La viroj legas.
The men read (or) The men are reading.

Simple vs. continuous tense

Notice that we give two translations above for a phrase like La patro staras: it can mean “the father stands” (habitually, every day, etc.) or it can mean “the father is standing” (now, at this very moment). The ending -as is used for both these senses, and listeners determine the meaning from context1.

In any case, don’t put estas before another verb. To say “The dog is sitting” use simply La hundo sidas, not La hundo estas sidas.

When translating from Esperanto to English, either of the English forms is used, depending on context.

Mi legas.
I read. (or) I am reading.
Ŝi staras.
She stands. (or) She is standing.

kiu / tiu

The word kiu (pronounced “KEE-oo”) means “who” or “which (one/person)”; the corresponding word tiu (pronounced “TEE-oo”) means “that (one/person)”:

Kiu estas la patro?
Who is the father?
Tiu estas la patro.
That one is the father.
Kiu legas?
Who is reading?
Tiu legas.
That person is reading.
En kiu ĉambro la patro legas?
In which room is the father reading?
En tiu ĉambro.
In that room.
Kiu besto estas hundo?
Which animal is a dog?
Tiu besto estas hundo.
That animal is a dog.

When either of these words refers to plural nouns, -j is added.

Kiuj estas tiuj?
Who (which ones) are they?
Kiuj estas la filoj?
Who are the sons?
Kiuj knaboj estas fratoj?
Which boys are brothers?
Tiuj estas la hundoj.
Those are the dogs.

Pronounce tiuj and kiuj as “KEE-oo-ee”and “TEE-oo-ee”. Note: to translate kiuj we use “who” or “which” as with kiu, but tiuj is translated as “those”.

Ekzerco (exercise) 2.1

Translate into English.

  1. La patro kaj la filo.
  2. Tablo estas meblo.
  3. La patro estas viro.
  4. La filo estas knabo.
  5. La du filoj estas knaboj.
  6. La patro kaj la filo staras.
  7. Tiu viro estas la patro.
  8. Tiu meblo estas tablo.
  9. Tiuj tri bestoj estas hundoj.
  10. Tiu viro staras.
  11. La filo sidas kaj legas.
  12. Kiuj estas tiuj viroj?
  13. Kiu viro sidas kaj legas?
  14. Kiuj viroj sidas kaj legas?

Ekzerco 2.2

Translate into Esperanto.

  1. The father and son.
  2. The fathers and the sons.
  3. The father is a man.
  4. The man stands.
  5. The man is standing. (Careful! See Simple vs. continuous tense)
  6. The father and the son are sitting.
  7. The father is sitting and reading.
  8. Dogs are animals.
  9. Those four animals are dogs.
  10. Which man is the father?
  11. Which boys are the sons?
  12. Who is reading?
  13. That man is reading.
  14. A table is a piece of furniture.
  15. Tables are pieces of furniture.

Affixes: prefixes and suffixes

Many languages use affixes to build up multiple words from a single root. Esperanto uses them extensively. One of the distinctive features of Esperanto is that affixes can be added to any root as long as the resulting word makes sense. In this way a large vocabulary can be created from just a few roots.

-in

The suffix -in gives the feminine of any word to which it is attached. Note that the suffix goes after the root (e.g. patr-) and before the grammatical ending (e.g., -o).

patro father
patrino mother
   
viro man
virino woman
   
frato brother
fratino sister
   
filo son
filino daughter
   
knabo boy
knabino girl
   
sinjoro gentleman, Mr.
sinjorino lady, Mrs., Ms.

ge-

The prefix ge- is used to denote people of both genders taken together.

gepatroj parents
gefratoj brother(s) and sisters(s), siblings
gefiloj son(s) and daughter(s), children
geknaboj boy(s) and girl(s)
gesinjoroj Mr. and Mrs.; Ladies and gentlemen

-ej

The suffix -ej is used to denote a place designated for the action indicated by the root.

manĝas eats
manĝejo dining room (a place where one eats)
   
dormas sleeps
dormejo bedroom (a place where one sleeps)
   
lernas learns
lernejo school (a place where one learns)
   
kuiras cooks
kuirejo kitchen (a place where one cooks)
   
preĝas prays
preĝejo church, temple, mosque, etc. (a place where one prays)

If the root is not an action but a thing, then -ej denotes a place associated with the root.

kafo coffee
kafejo café, coffeehouse
   
hundo dog
hundejo kennel, doghouse
   
aŭtejo garage
aŭto(mobilo) car, automobile

Note: -ej by itself has only a general meaning; as part of a word, the specific meaning is often determined by context or convention. For example, a manĝejo can be a “dining room” in the context of a house, or a “cafeteria” in the context of a college campus. (Or even a “mess” in the context of a ship or a “canteen” in the context of a military base.)

If a more specific meaning is needed, we can use a more specific word (like kafeterio for “cafeteria”) or we can make a compound word with two roots, like manĝoĉambro (ĉambro = “room”).

Texts

Read the following texts and try to work out the meaning with the help of a dictionary (or with the vocabulary list at the end of the chapter). Don’t be afraid to go over the texts several times until you understand them.

La familio kaj la domo

La familio

La familio Lang konsistas el kvar personoj: sinjoro Lang, sinjorino Lang kaj la du infanoj, Maria kaj Andreo. Andreo estas knabo kaj Maria estas knabino. Sinjorino Lang estas la patrino de la infanoj. Sinjoro Lang estas la patro. Gesinjoroj Lang estas la gepatroj; Andreo kaj Maria estas la geknaboj. Maria estas la filino, Andreo estas la filo. Maria kaj Andreo estas la gefiloj. Andreo estas la frato de Maria. Maria estas la fratino de Andreo. Ili estas gefratoj.

La domo

Jen la domo de la familio Lang. En la domo estas ses ĉambroj: manĝoĉambro, salono, kuirejo, infanejo, banejo, kaj dormoĉambro. En la manĝoĉambro la familio manĝas. En la dormoĉambro gesinjoroj Lang dormas. En la infanejo la infanoj ludas dum la tago kaj dormas dum la nokto. En la salono sinjoro Lang legas. En la kuirejo sinjorino Lang kuiras kun Andreo. Ekster la domo estas hundejo por la hundo kaj aŭtejo por la aŭto de la familio.

Note: with compound words like dormoĉambro, the final -o from the first word can be dropped (dormĉambro) if the result is still pronouncable. Either form is acceptable.

Ekzerco 2.3

Translate into English.

  1. La patro estas sinjoro Lang, kaj la patrino estas sinjorino Lang.
  2. Maria kaj Andreo estas la infanoj.
  3. Maria kaj Andreo estas la gefiloj de gesinjoroj Lang.
  4. Kiu estas sinjorino Lang?
  5. Kiu estas sinjoro Lang? Kiu estas Andreo? Kiu estas Maria?
  6. Jen la domo de la familio Lang.
  7. En kiu ĉambro la familio manĝas?
  8. En kiu ĉambro gesinjoroj Lang dormas?
  9. En kiu ĉambro la infanoj ludas?
  10. En kiu ĉambro la infanoj dormas?
  11. En kiu ĉambro sinjoro Lang legas?
  12. En kiu ĉambro sinjorino Lang kaj Andreo kuiras?
  13. La hundo estas en la hundejo, kaj la aŭto estas en la aŭtejo.

Ekzerco 2.4

Translate into Esperanto.

  1. Who is Mr. Lang? Who is Mrs. Lang?
  2. Who are the children?
  3. Which is the house of Mr. and Mrs. Lang?
  4. Which is the dining-room?
  5. Which is the kitchen?
  6. Which is the bedroom?
  7. Which is the children’s room?
  8. Which is the bathroom?
  9. Which is the living-room?
  10. In which room do the children play?
  11. In which room do the children sleep?
  12. In which room is Mr. Lang reading?

(Note: En kiu ĉambro la familio manĝas? = “In which room does the family eat?” En kiu ĉambro la infanoj ludas? = “In which room do the children play?” The extra words do and does are grammatically necessary in English to form a question, but they don’t add meaning, so we don’t translate them into Esperanto.)

Demandoj (Questions)

  1. Kie estas Maria?
  2. Kion ŝi faras?
  3. Kie estas Andreo?
  4. Kiuj kuiras?
  5. Kie ili kuiras?

Vortlisto (Word list)

or
aŭto(mobilo) car, automobile
aŭtejo garage
banas bathes
banejo bathroom
besto animal
ĉambro room
de of, from
dek ten
domo house
dormas sleeps
dormejo bedroom
du two
dum during, while
ekster outside
en in
estas am, is, are
familio family
faras do; does; is doing
filo son
filino daughter
frato brother
fratino sister
fumas smokes; is smoking
gefiloj sons and daughters; children
gefratoj brothers and sisters
gepatroj parents
gesinjoroj Mr. and Mrs.; Ladies and gentlemen
hundo dog
hundejo kennel, doghouse
ili they
infano child
infanejo kids’ room, nursery
jen here is …, behold …
kafo coffee
kafejo café, coffeehouse
kaj and
kato cat
kie where
kiu who; which (one)
kiuj who (plural); which (ones/persons)
knabo boy
knabino girl
kuiras cooks; is cooking
kuirejo kitchen
kvar four
kvin five
la the
legas reads; is reading
lernas learns; is learning
lernejo school, classroom
li he
ludas plays
manĝas eats
manĝejo dining room
meblo a piece of furniture
mi I
naŭ nine
nokto night
nun now
ok eight
Paĉjo Dad(dy)
Panjo Mom(my)
patro father
patrino mother
persono person
pomo apple
por for
preĝas prays; is praying
preĝejo church, temple, mosque, “house of prayer”
pupo doll, “action figure,” puppet
salono living-room, lounge
sep seven
ses six
sidas sits; is sitting
sinjoro Mr.
sinjorino Mrs., Ms.
staras stands; is standing
ŝi she
tablo table
tago day
tiu that (one/person)
tiuj those (ones/persons)
tri three
unu one
viro man
virino woman

Esprimoj (Expressions)

Kion vi faras? What are you doing?
Kion ŝi faras? What is she doing?
konsistas el consists of
  1. There are also ways to express time much more specifically, e.g. “The father will be about to stand,” “The father had been standing,” “The father will have been standing,” etc. We’ll explain how to do that in a later chapter.