Esperanto ĉe la Universitato de Roĉestro

Oktobro 2006

2 Okt. (lundo)

Video: Mazi scenoj 1.8 - 2.2

Handouts

Grammar and sentence structures

• The -u verb ending expresses a command:
  • Donu al mi ____on.
  • Donu al mi sandviĉon. (Give me a sandwich.)
• When two verbs are put together, the second takes the infinitive -i ending:
  • Mi volas manĝi pomon. (I want to eat an apple.)
  • Ĉu vi povas kuri? (Can you run?)
• Polite commands: Bonvolu -i or -u, mi petas
  • Bonvolu doni al mi sukon.
  • Donu al mi sukon, mi petas.
• Quantities
  • Asking how many: Kiom da...?
    Kiom da arboj estas?
    Kiom da floroj estas en la ĝardeno?
    
  • Numbers to 10: unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek
  • Teens: dek unu ... dek naŭ
  • 20 - 100: dudek (20), dudek unu (21) ... naŭdek naŭ (99), cent
• Vowel pronunciation: A, E, I, O, U rhymes with “Are there three or two?”

---

5 Okt. (ĵaŭdo)

Tonight we had a visit from Amanda Higley, who's visiting Rochester on her way to the Fall Esperanto Weekend, a get-together in Silver Bay, NY organized by the Quebec Esperanto Society.

Amanda took the time to talk with us about her experiences using the Pasporta Servo. (Also see the class notes from Sep. 21.)

---

9 Okt. (lundo)

Ni ne kunvenis je lundo ĉar la instruisto iris al ARE, la Aŭtuna Renkontiĝo de Esperanto. Jen kelkaj fotoj!

---

12 Okt. (ĵaŭdo)

Video: Mazi 2.3 - 2.9

Handouts

Grammar and sentence structures

• Demonstrative: tio (“that thing”)
  • Kio estas tio? —Tio estas frukto.
  • Mi ŝatas tion.
• Proximity with ĉi before or after tio:
  • Tio (that thing)
  • Ĉi tio. (this thing)
  • Ĉu vi ŝatas tion ĉi?
• Negation of verbs (“don't”) with ne:
  • Mi ŝatas tion, sed mi ne ŝatas ĉi tion.
  • Ne manĝu ĝin!
• Possessive = pronoun + adjective ending -a:
  • Jen libro por vi.
  • Ĉu ĝi estas mia libro? Ne, ĝi estas via libro.
• Like other adjectives, possessives “agree” with the nouns they modify:
  • Mi ŝatas vian libron.
  • Ne manĝu miajn vinberojn!

---

16 Okt. (lundo)

Video: Mazi 2.10 - 3.2

Handouts

Grammar and sentence structures

• Letter names. Vowels: same as their sound. Consonants: sound + “o”: a, bo, co, ĉo, do, e, fo, go, ĝo, ho, ĥo, i, jo, ĵo, ko, lo, mo, no, o, po, ro, so, ŝo, to, u, ŭo, vo, zo
• Adverbial ending: -e:
  • Bone! (Well done, good!)
  • Venu rapide! (Come quickly!)
• Suffix -eg magnifies the intensity or size of the root:
  • Bonege! (Excellent!)
  • Mi ŝatas vinberojn, sed mi ŝategas persikojn!
• Ĉu ne?
  • Vi ŝatas persikojn, ĉu ne? (You like peaches, don't you?)
  • Ĝi estas kosmoŝipo, ĉu ne? (It's a spaceship, isn't it?)

---

19 Okt. (ĵaŭdo)

Video: Mazi 3.3 - 3.8

Handouts

Grammar and sentence structures

• Pronunciation: stress is always placed on the second-to-last syllable.
  • Amiko.
  • Manĝu.
  • Ĝardenisto.
• More about kiu: so far we've been using kiu in the sense of “what person?” but it can also mean “which (one)”:
  • Mi estas en la arbo! —En kiu arbo? (In which tree?)
  • En la arbo, sub kiu vi staras! (In the tree under which you're standing!)
• Kiel and tiel
  • Kiel means “how, in what way, in what manner”
  • Tiel means “in that way, in that manner, so
  • Kiel vi fartas? (How are you doing?)
  • Kiel rapide li kuris? (How fast did he run?)
  • Portu ĝin tiel. (Carry it like this.)
  • Vi manĝas tiel rapide! (You eat so fast!)

---

23 Okt. (lundo)

Video: Mazi 3.9 - 4.1

Handouts

Grammar and sentence structures

• Koloroj: nigra, blanka, griza, ruĝa, oranĝa, flava, verda, blua
• Tiu
  • In addition to that person, tiu can mean that one.
• Ĉiu
  • Ĉiu (Every/each one. Singular.)
• Adverbs are often used in Esperanto where we might use a preposition + noun in English:
  • Mi parolas Esperante. (...in Esperanto)
  • Li laboras nokte. (...at night)
  • Ekzemple... (For example...)
• Sentences with multiple verbs: -as -i, -u -i
  • Ĉu vi povas kuri?
  • Nun, provu iri!
  • Kion vi volas manĝi?
• Verbs without a subject: “impersonal" verbs. When translating English sentences where “it” is just a placeholder that doesn't refer to anything, leave it out.
  • Pluvas. (It is raining.)
  • Estas sune. (It's sunny.)

---

26 Okt. (ĵaŭdo)

Video: Mazi 4.2 - 4.7

Handouts

Grammar and sentence structures

• Ordinal numbers (1^st, 2^nd, 3^rd) are adjectives, and take the -a ending:
  • Tri = Three
  • Tria = Third
• Kioma? —La ...-a

  While kiom? (how much?) asks for an amount or a cardinal number (unu, du, tri), kioma? asks for an ordinal (unua, dua, tria).

  • Kiom da arboj estas en la ĝardeno? —Naŭ arboj.
  • Kioma horo estas? —La naŭa horo.
• si

  si is a “reflexive” pronoun for the third person that refers to the subject of the sentence.

  • Mi manĝas en mia ĉambro.
  • Vi manĝas en via ĉambro.
  • Li manĝas en sia ĉambro. (his own room)
  • Ŝi manĝas en sia ĉambro. (her own room)
  Compare:
  • Li manĝas sian pomon. He eats his (own) apple.
  • Li manĝas lian pomon. He eats his (someone else's) apple.
• -n can show direction or motion towards something.
  Compare:
  • Silvja estas en la ĝardeno. Ŝi estas tie.
  • Silvja iras al la ĝardeno. Ŝi iras tien.
  Compare:
  • Mazi saltis en la rivero. (Mazi was in the river, jumping around.)
  • Mazi saltis en la riveron. (Mazi jumped into the river.)

---

30 Okt. (lundo)

Video: Mazi 5.1 - 5.8

Handouts

Grammar and sentence structures

The suffix -iĝ

-iĝ means to become, turn, grow, or come to be.

malhela = dark, dim; malheliĝi = to grow dark
plena = full; pleniĝi = to become full, fill up

The preposition je

je has an indefinite meaning at, on, by, etc., and is used when no other more specific preposition applies.

Kioma horo estas? —Estas la sesa horo.
Je kioma horo malheliĝas? —Je la sepa horo.

de Silvja = Silvja's

Tiu ĉambro estas de Silvja.

kies/ties

kies = whose; ties = that person's

Kies estas tiu ĉambro? —Tiu ĉambro estas de Korvaks.

Jen Silvja. Ĉu ties ĉambro estas tiu? — Ne, ties ĉambro estas en la palaco.

Kiel? ...-e.

Questions with kiel (how, in what way?) often seek an answer with an adverbial -e ending:

Kiel li kuris? —Li kuris rapide.
Kiel vi fartas? —Mi fartas bone.

-e expressing time

Kiam vi ludas futbalon? —Mi ludas lunde.

Weekday names

lundo (Monday)
mardo (Tuesday)
merkredo (Wednesday)
ĵaŭdo (Thursday)
vendredo (Friday)
sabato (Saturday)
dimanĉo (Sunday)

Month names

Januaro (January)
Februaro (February)
Marto (March)
Aprilo (April)
Majo (May)
Junio (June)
Julio (July)
Aŭgusto (August)
Septembro (September)
Oktobro (October)
Novembro (November)
Decembro (December)

Seasons

printempo, somero, aŭtuno, vintro

Ek al novembro...